{"id":787,"date":"2021-10-07T12:00:03","date_gmt":"2021-10-07T10:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/?p=787"},"modified":"2023-03-14T10:55:19","modified_gmt":"2023-03-14T09:55:19","slug":"jadlodzielnie-lodowki-i-szafki-sasiedzkie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/jadlodzielnie-lodowki-i-szafki-sasiedzkie\/","title":{"rendered":"Jad\u0142odzielnie: lod\u00f3wki i szafki s\u0105siedzkie [artyku\u0142]"},"content":{"rendered":"\n

Ekonomia wsp\u00f3\u0142dzielenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Food-sharing to ruch, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142y w Polsce Karolina Hansen i Agnieszka Bielska. Dzi\u0119ki ich wsp\u00f3lnym staraniom pierwsza jad\u0142odzielnia czyli lod\u00f3wka, do kt\u00f3rej mo\u017cna wk\u0142ada\u0107 i z kt\u00f3rej mo\u017cna zabiera\u0107 jedzenie \u2013 bez wzgl\u0119du na status spo\u0142eczny czy materialny – stan\u0119\u0142a w maju 2016 roku w budynku Wydzia\u0142u Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego<\/a>. Obecnie idea ta zakie\u0142kowa\u0142a w kilkudziesi\u0119ciu miastach i miasteczkach na terenie ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n

Dzielenie si\u0119 \u017cywno\u015bci\u0105, czyli z j\u0119zyka angielskiego Food-sharing to idea kt\u00f3ra wpisuje si\u0119 w trend w gospodarce znany pod poj\u0119ciem ekonomii wsp\u00f3\u0142dzielenia. Zgodnie z jej za\u0142o\u017ceniami ludzie dziel\u0105 si\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 (czyli prawo w\u0142asno\u015bci dobra posiadaj\u0105 minimum dwie osoby). Praktyka gospodarcza mno\u017cy jednak przyk\u0142ady, kt\u00f3re za podstaw\u0119 przyjmuj\u0105 kategori\u0119 w\u0142asno\u015bci z pomini\u0119ciem wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci. Polegaj\u0105 na przekazywaniu innym d\u00f3br, takich jak produkty czy us\u0142ugi, bez konieczno\u015bci posiadania ich na w\u0142asno\u015b\u0107. Do ekonomii wsp\u00f3\u0142dzielenia zaliczaj\u0105 si\u0119 takie inicjatywy jak BlablaCar i Airbnb polegaj\u0105ce na wsp\u00f3\u0142dzieleniu maj\u0105tku trwa\u0142ego i cz\u0119sto stylu \u017cycia, portal TaskRabbit, kt\u00f3ry umo\u017cliwia wymian\u0119 us\u0142ug, a tak\u017ce ogrody spo\u0142eczne b\u0119d\u0105ce form\u0105 og\u00f3lnodost\u0119pnej, wsp\u00f3lnie uprawianej przez grup\u0119 os\u00f3b, miejskiej zieleni. Dzielenie si\u0119 jedzeniem nawi\u0105zuje tak\u017ce do ekonomii daru czyli czerpania korzy\u015bci z relacji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 mie\u0107 dla wielu os\u00f3b wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 ni\u017c dobra materialne. Osi\u0105 funkcjonowania w tym uk\u0142adzie jest wymiana zar\u00f3wno w wymiarze materialnym, jak i symbolicznym.<\/p>\n\n\n\n

Idea foodsharingu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Idea dzielenia si\u0119 \u017cywno\u015bci\u0105 znana by\u0142a ju\u017c w spo\u0142ecze\u0144stwach pierwotnych, a jej odrodzenie si\u0119 w XXI wieku jest zwi\u0105zane ze sprzeciwem wobec marnowania ogromnych ilo\u015bci jedzenia, g\u0142\u00f3wnie w krajach rozwini\u0119tych. Foodsharing narodzi\u0142 si\u0119 w Niemczech, po czym idea ta sta\u0142a si\u0119 szybko popularna w innych krajach europejskich. Jak opowiada inicjator foodsharingu, Raphael Fellmer:<\/p>\n\n\n\n

\u201eZdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce nie wszyscy maj\u0105 ochot\u0119 i czas, aby w taki spos\u00f3b zdobywa\u0107 jedzenie, dlatego za\u0142o\u017cy\u0142em serwis spo\u0142eczno\u015bciowy Foodsharing.de, w kt\u00f3rym ludzie pomagaj\u0105 sobie w zdobywaniu \u017cywno\u015bci za darmo. W ramach serwisu ponad pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy os\u00f3b w legalny spos\u00f3b odzyskuje jedzenie z dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy supermarket\u00f3w, lokalnych sklep\u00f3w, piekarni, kawiarni, restauracji, od rolnik\u00f3w. U\u017cytkownicy – ponad osiemdziesi\u0105t tysi\u0119cy w Niemczech i Szwajcarii – odbieraj\u0105 jedzenie, ratuj\u0105c je przed zniszczeniem, i dziel\u0105 si\u0119 nim z tymi, kt\u00f3rzy go potrzebuj\u0105\u201d (link do artyku\u0142u<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

Jad\u0142odzielnie w Polsce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak podkre\u015bla jedna z inicjatorek ruchu dzielenia si\u0119 \u017cywno\u015bci\u0105 w Polsce, Karolina Hansen, jad\u0142odzielnie to miejsca, z kt\u00f3rych korzysta\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy, \u201enie dzielimy ludzi na tych, kt\u00f3rzy s\u0105 potrzebuj\u0105cy i nie potrzebuj\u0105cy tylko po prostu dbamy o nie marnowania jedzenia\u201d (link do nagrania<\/a>). Obecnie foodsharing to g\u0142\u00f3wnie idea niemarnowania w duchu zero waste, gdy\u017c koncentruje si\u0119 bardziej na pozyskiwaniu \u017cywno\u015bci od konsumentek i konsument\u00f3w, ni\u017c ratowaniu niesprzedanej \u017cywno\u015bci przed utylizacj\u0105, cho\u0107 w jad\u0142odzielniach pojawiaj\u0105 si\u0119 produkty otrzymane od lokalnych piekarni, kawiarni, restauracji i sklep\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze jad\u0142odzielnie w Polsce zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 na wiosn\u0119 2016 roku. Dzi\u0119ki upowszechnieniu informacji o postawieniu lod\u00f3wki w budynku Wydzia\u0142u Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego kr\u00f3tko potem kolejne pojawi\u0142y si\u0119 w dw\u00f3ch kolejnych lokalizacjach Warszawy, na Jazdowie i obok Teatru Powszechnego. Obecnie jad\u0142odzielnie funkcjonuj\u0105 we wszystkich dzielnicach miasta sto\u0142ecznego Warszawy a do korzystania z nich zach\u0119caj\u0105 ich burmistrzowie i urz\u0119dnicy miejscy. Dzi\u0119ki lokalnym i og\u00f3lnopolskim mediom, a w szczeg\u00f3lno\u015bci portalom spo\u0142eczno\u015bciowym, takim jak Facebook, idea foodsharingu szybko si\u0119 rozprzestrzenia. Obecnie jad\u0142odzielnie dzia\u0142aj\u0105 w Toruniu, Krakowie i Wroc\u0142awiu innych du\u017cych miastach oraz w coraz wi\u0119kszej liczbie ma\u0142ych miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Do zak\u0142adania jad\u0142odzielni zach\u0119ca tak\u017ce portal ngo.pl, na kt\u00f3rym pojawi\u0142 si\u0119 kr\u00f3tki film instrukta\u017cowy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Korzystanie z jad\u0142odzielni jest coraz bezpieczniejsze gdy\u017c zosta\u0142y wypracowane pewne zasady dzielenia si\u0119 \u017cywno\u015bci\u0105, a w ka\u017cdym miejscu jego opiekun lub wolontarisze dbaj\u0105 o to, by osoby z niego korzystaj\u0105ce zachowywa\u0142y czysto\u015b\u0107 i porz\u0105dek. Wsr\u00f3d zasad s\u0105 te, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 jakich produkt\u00f3w nie zostawia\u0107 (alkohol, surowe ryby i mi\u0119so, napocz\u0119te jogurty, \u015bmietany czy mleka, produkty zepsute, sple\u015bnia\u0142e czy zgni\u0142e), oraz jak przygotowa\u0107 pozosta\u0142e produkty. Pieczywo nale\u017cy odpowiednio zabezpieczy\u0107 przed wysuszeniem, domowe przetwory czy przygotowane przez siebie posi\u0142ki musz\u0105 by\u0107 odpowiednio zapakowane i oznaczone m.in. poprzez okre\u015blenie daty przygotowania i przydatno\u015bci do spo\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Autorka: Aleksandra Gutowska, Federacja Polskich Bank\u00f3w \u017bywno\u015bci<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eJad\u0142odzielnie w Warszawie. Podziel si\u0119 s\u0142oikiem od rodzic\u00f3w\u201d, z: https:\/\/warszawa.wyborcza.pl\/warszawa\/7,150427,21161609,jadlodzielnie-w-warszawie-podziel-sie-sloikiem-od-rodzicow.html<\/a> (dost\u0119p: 01.10.2021);<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u017bycie bez pieni\u0119dzy? Raphael Fellmer udowadnia, \u017ce to mo\u017cliwe. Od kilku lat nie wyda\u0142 ani grosza\u201d, z: https:\/\/weekend.gazeta.pl\/weekend\/7,177333,18000473,zycie-bez-pieniedzy-raphael-fellmer-udowadnia-ze-to-mozliwe.html<\/a> (dost\u0119p: 01.10.2021);<\/p>\n\n\n\n

\u201eFoodsharing, jad\u0142odzielnie i lod\u00f3wki s\u0105siedzkie \u2013 rozmowa z Karolin\u0105 Hansen\u201d, z: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yvrnMrl0vds<\/a> (dost\u0119p: 01.10.2021);<\/p>\n\n\n\n

\u201eJak za\u0142o\u017cy\u0107 jad\u0142odzielni\u0119?\u201d, z: https:\/\/www.facebook.com\/ngopl\/videos\/2912972622293038\/<\/a> (dost\u0119p: 01.10.2021);<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ekonomia wsp\u00f3\u0142dzielenia Food-sharing to ruch, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142y w Polsce Karolina Hansen i Agnieszka Bielska. Dzi\u0119ki ich wsp\u00f3lnym staraniom pierwsza jad\u0142odzielnia czyli lod\u00f3wka, do kt\u00f3rej mo\u017cna wk\u0142ada\u0107 i z kt\u00f3rej mo\u017cna zabiera\u0107 jedzenie \u2013 bez wzgl\u0119du na… Wi\u0119cej →<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktywizacja-spoleczna"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1.jpg",1920,1271,false],"thumbnail":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-300x199.jpg",300,199,true],"medium_large":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-768x508.jpg",768,508,true],"large":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-1024x678.jpg",1024,678,true],"1536x1536":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-1536x1017.jpg",1536,1017,true],"2048x2048":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1.jpg",1920,1271,false],"post-thumbnail":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-250x180.jpg",250,180,true],"article":["https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/przetwory-1-400x280.jpg",400,280,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Aleksandra","author_link":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/author\/aleksandra-gutowskabankizywnosci-pl\/"},"uagb_comment_info":31,"uagb_excerpt":"Ekonomia wsp\u00f3\u0142dzielenia Food-sharing to ruch, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142y w Polsce Karolina Hansen i Agnieszka Bielska. Dzi\u0119ki ich wsp\u00f3lnym staraniom pierwsza jad\u0142odzielnia czyli lod\u00f3wka, do kt\u00f3rej mo\u017cna wk\u0142ada\u0107 i z kt\u00f3rej mo\u017cna zabiera\u0107 jedzenie \u2013 bez wzgl\u0119du na... Wi\u0119cej →","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=787"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1203,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/787\/revisions\/1203"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bankizywnosci.pl\/ratujemy-zywnosc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}