Projekt realizowany przez Federacja Polskich Banków Żywności w ramach programu Erasmus+ (KA122-ADU) przyczynił się do wzmocnienia kompetencji kadry edukacyjnej oraz podniesienia jakości działań prowadzonych w 31 Bankach Żywności w Polsce. 

W ramach projektu zrealizowano 25 mobilności: szkolenia, obserwacje pracy (job shadowing) oraz mobilność grupową. Łącznie w działaniach uczestniczyło 23 trenerów oraz 7 dorosłych uczących się o mniejszych szansach. Tematyka kursów obejmowała m.in. pracę z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym, metody outdoorowe, storytelling w pracy trenera, metody edukacji osób starszych oraz edukację ekologiczną. Uczestnicy rozwinęli kompetencje metodyczne, językowe i międzykulturowe, a także umiejętności w zakresie włączenia społecznego i pracy z różnorodnymi grupami odbiorców. 

Efektem projektu było wdrożenie nowych metod i narzędzi pracy, opracowanie „narzędziownika” z ćwiczeniami i scenariuszami warsztatów oraz wzmocnienie współpracy międzynarodowej poprzez nawiązanie kontaktów z europejskimi Bankami Żywności. Mobilność grupowa umożliwiła osobom korzystającym z pomocy żywnościowej zdobycie doświadczenia edukacyjnego za granicą, wzmacniając ich kompetencje społeczne i poczucie sprawczości. 

Już 63% Polaków potwierdza, że zdarza im się marnować żywność. Jedzenie, które każdego roku marnuje się w Polsce mogłoby wyżywić średniej wielkości miasto przez cały rok. Najczęściej do kosza trafia pieczywo (55%), owoce (46%) i warzywa (44%). Głównym powodem jest przekroczenie terminu przydatności do spożycia, wskazywane przez 57% badanych – wynika z najnowszego raportu Banków Żywności “Nie Marnuj Jedzenia”, którego partnerem jest Lidl Polska. 

POBIERZ RAPORT

W porównaniu z rokiem 2024 zwiększył się odsetek osób przyznających się do wyrzucania jedzenia i to aż o 18 punktów procentowych! Rok temu wyrzucanie jedzenia deklarowało 45% osób, dziś to już 63%. Jednocześnie rośnie grupa konsumentów, którzy twierdzą, że nie marnują wcale – w 2025 roku takie deklaracje składa już 34% badanych. Również dwóch na trzech respondentów zauważa, że ilość wyrzucanego jedzenia w ich domach spadła w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. 

Raport pokazuje, że Polacy są coraz bardziej świadomi, ale nadal wyrzucamy ogromne ilości jedzenia. Każdy bochenek chleba czy kilogram owoców, które trafiają do kosza, to zmarnowana praca rolnika, energia, woda i transport. Dlatego tak ważne jest, abyśmy wspólnie – konsumenci, handel i instytucje – szukali rozwiązań, które realnie zatrzymają marnowanie żywności – mówi Beata Ciepła, Prezes Federacji Polskich Banków Żywności. 

Badanie pokazuje także różnice w podejściu do jedzenia w zależności od wieku i miejsca zamieszkania. Najczęściej marnują młodzi w wieku 18-34 lata – aż 3/4 z nich przyznaje, że wyrzuca żywność regularnie. Na drugim biegunie znajdują się seniorzy – w grupie 65-74 lata mniej niż 30% badanych deklaruje, że zdarza im się wyrzucać produkty. Mieszkańcy największych miast częściej niż osoby z mniejszych miejscowości ulegają zakupowym pokusom i promocjom, co zwiększa ryzyko strat. 

Optymistycznym zjawiskiem jest fakt, że Polacy coraz uważniej podejmują decyzje przy sklepowych półkach. Trzy czwarte konsumentów zawsze lub często sprawdza daty ważności, a ponad połowa deklaruje, że czyta skład produktów. Dla 71% badanych to właśnie skład ma realny wpływ na wybór artykułu spożywczego. Wciąż jednak problemem pozostaje nieumiejętne przechowywanie jedzenia oraz kupowanie zbyt dużych ilości przez konsumentów, często zachęcanych promocjami wielopakowymi. 

Jako Lidl Polska jesteśmy świadomi, że przedsiębiorstwa mają szczególny obowiązek, aby walczyć z marnowaniem żywności. Problem ten traktujemy priorytetowo, dlatego wdrażamy odpowiedzialne rozwiązania na każdym etapie naszej pracy. Staranność zaczyna się u źródła – optymalizujemy zamówienia, przeceniamy produkty z krótkim terminem ważności i prowadzimy intensywne działania edukacyjne dla klientów. Wierzymy, że wspólne działanie konsumentów i firm to klucz do osiągnięcia trwałej zmiany – mówi Aleksandra Robaszkiewicz, Dyrektorka ds. Corporate Affairs i CSR w Lidl Polska. 

Sama edukacja konsumentów nie wystarczy, aby znacząco ograniczyć skalę problemu. Potrzebne są rozwiązania systemowe – ułatwiona redystrybucja żywności, przejrzyste regulacje prawne sprzyjające dzieleniu się jedzeniem oraz lepszy monitoring i raportowanie strat. Globalny miliard ton zmarnowanej żywności rocznie, europejskie 72 kilogramy na osobę i polskie 5 milionów ton to nie tylko liczby – to sygnały ostrzegawcze, że przyszłość wymaga połączenia działań instytucji, biznesu i konsumentów.

Gdzieś pomiędzy półkami Biedronki, tam, gdzie klienci codziennie ruszają na szlak po zakupy, znów pojawia się sprawdzony sprzymierzeniec: Dobra Torba. W siodle tej akcji siedzą Biedronka i Federacja Polskich Banków Żywności, a ich cel jest jasny jak zachodzące słońce nad prerią: ocalić jedzenie przed zmarnowaniem i pomóc tym, którzy najbardziej tego potrzebują.

Kupując papierową Dobrą Torbę, każdy kowboj i każda kowbojka mogą zrobić coś dobrego – część przychodów ze sprzedaży trafia prosto do Banków Żywności. To wsparcie pozwala napełnić wiele pustych talerzy.

Na tym dzikim szlaku nie brakuje zasad, które warto znać. Tutaj pomarszczone jabłko, scukrzona morela czy brązowy banan nie są wrogami – to doświadczeni wędrowcy, wciąż pełni wartości. A kto umie przechowywać jedzenie, ten wie, że oliwa z oliwek, sos sojowy czy zamrożone pieczywo mogą służyć dłużej, niż się wydaje. Kampania „Dobra Torba” przypomina, że to właśnie w kuchni wygrywamy najważniejsze pojedynki – z marnowaniem. Dla żądnych przygód i wiedzy dodatkowe treści edukacyjne są dostępne poza zasięgiem wzroku najbystrzejszych sokołów, w tajemniczej przestrzeni zwanej Internetem: https://www.biedronka.pl/pl/dobratorba

– Nie trzeba być szeryfem, żeby zrobić coś dobrego. Wystarczy sięgnąć po Dobrą Torbę. Razem możemy rozprawić się z marnowaniem i nakarmić tych, którzy naprawdę tego potrzebują. To najszlachetniejsza rzecz, którą można zrobić – Beata Ciepła, Prezes Zarządu Federacji Polskich Banków Żywności

Od 2016 roku sklepy Biedronka przekazują nadwyżki produktów organizacjom pomocowym. Tylko w 2024 roku wartość takiej żywności wyniosła aż 140 mln zł. Teraz, dzięki „Dobrej Torbie”, każdy klient może dołączyć do tej misji i pomóc ocalić kolejne porcje jedzenia.

– Badania pokazują, że 59% Polek i Polaków podczas zakupów zapomina spojrzeć na datę ważności, a co czwarty wyrzuca produkt tylko dlatego, że mu nie smakował. To pokazuje, że marnowanie żywności to problem nie tylko ekologiczny, ale i społeczny. Dlatego w Biedronce od lat konsekwentnie działamy na rzecz ograniczenia strat jedzenia i wiemy, że kluczem do realnej zmiany jest współpraca. Nasza długofalowa kooperacja z Federacją Polskich Banków Żywności ma ogromne znaczenie, bo 6,6% Polaków wciąż żyje poniżej progu ubóstwa i to właśnie do tych osób trafia wsparcie. Dzięki takim inicjatywom możemy nie tylko ratować żywność, ale przede wszystkim przekazywać ją tym, którzy najbardziej jej potrzebują, a to dla nas największa wartość – Agnieszka Koc, Dyrektorka Ochrony Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju w sieci Biedronka.

Bo na tym Dzikim Zachodzie zasada jest prosta: jedzenia się nie marnuje.