Czy Polacy to naród o wielkich sercach? Zdecydowanie tak, co udowadniamy przy każdym kolejnym kryzysie. Ale czy umiemy pomagać tak, aby nasza energia i dary nie poszły na marne? Często nasz zryw przypomina wybuch wulkanu – jest potężny, ale krótki i bywa chaotyczny.

W piątym odcinku podcastu „O żywności od A do Ż” rozmawiamy z Norbertem Konarzewskim – dyrektorem biura Federacji Polskich Banków Żywności. Wspólnie analizujemy polski model pomagania i szukamy odpowiedzi na pytanie, jak przejść od emocjonalnego impulsu do skutecznej, długofalowej strategii wsparcia.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Pomoc to maraton, nie sprint: Dlaczego zryw serca po kilku dniach często zamienia się w zmęczenie i frustrację oraz jak budować wytrwałość w pomaganiu.
🔸 Lekcje z wielkich kryzysów: Analizujemy działania pomocowe podczas pandemii, wojny w Ukrainie oraz powodzi z 2024 roku. Co zrobiliśmy świetnie, a gdzie zabrakło chłodnej logistyki?
🔸 Pułapki spontaniczności: Dlaczego wysłanie busa z żywnością „w ciemno” może bardziej zaszkodzić niż pomóc i dlaczego profesjonalne huby logistyczne są kluczowe w czasie katastrof.
🔸 Zmienne potrzeby: Dlaczego w pierwszych dniach powodzi makaron i kasza są bezużyteczne i jak zmieniają się priorytety osób dotkniętych tragedią wraz z upływem czasu.
🔸 Siła wolontariatu: Poznaj kulisy pracy ponad 20 000 wolontariuszy Banków Żywności. Jak mądrze zarządzać ludzkim kapitałem, by dawać pomagającym realną satysfakcję?
🔸 Matematyka pomagania: Dowiedz się, dlaczego 1 złoty przekazany organizacji pozwala uratować żywność na aż 4 posiłki i dlaczego wsparcie finansowe jest często najskuteczniejszą formą daru.

Pomaganie to sztuka wyboru między tym, co podpowiada serce, a tym, czego realnie potrzebuje człowiek po drugiej stronie. Posłuchaj, jak zostać „mądrym darczyńcą” i sprawić, by Twój gest miał realną, zwielokrotnioną siłę rażenia.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

Zanim zaczniesz słuchać, otwórz swoją lodówkę. Co widzisz? Zapomnianą połówkę papryki, słoik ogórków, o którym nikt nie pamięta, czy produkty, których termin ważności minął wczoraj? Choć często szukamy winnych marnowania żywności w supermarketach, statystyki są nieubłagane – największa walka o jedzenie toczy się w naszych własnych kuchniach.

W czwartym odcinku podcastu „O żywności od A do Ż” rozmawiamy z Aleksandrą Stobiecką – dietetyczką i koordynatorką projektów edukacyjnych w Bankach Żywności. Wspólnie zaglądamy do polskich lodówek, szafek i spiżarni, aby sprawdzić, jak proste zmiany w naszych nawykach mogą uratować planetę i portfel.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Gdzie marnuje się najwięcej? Obalamy mity: to my, konsumenci, odpowiadamy za 60% wyrzucanego jedzenia w Polsce. Dowiedz się, dlaczego statystyczny Polak wyrzuca rocznie aż 100 kg żywności.
🔸 „Najlepiej spożyć przed” kontra „Należy spożyć do”: Ponad połowa z nas nie rozumie tej różnicy. Wyjaśniamy, które produkty można bezpiecznie zjeść po dacie, a które mogą stać się zagrożeniem dla zdrowia.
🔸 Psychologia zakupów: Jak sklepy manipulują naszym wzrokiem i głodem? Dowiedz się, dlaczego najdroższe produkty są na wysokości oczu i dlaczego nigdy nie powinieneś iść na zakupy z pustym żołądkiem.
🔸 Logistyka lodówki: Czy wiesz, że temperatura w Twojej lodówce nie jest wszędzie taka sama? Podpowiadamy, gdzie kłaść jaja, gdzie mięso, a co lepiej trzymać na blacie kuchennym, by zachowało świeżość na dłużej.
🔸 Finansowy rachunek marnowania: Ile kosztuje wyrzucanie jedzenia? Przeciętna czteroosobowa rodzina traci w ten sposób nawet 2000 zł rocznie. To pieniądze, które dosłownie lądują w koszu.
🔸 Metoda małych kroków: Jak wprowadzić nawyki less waste bez robienia rewolucji, która spali na panewce?

Zapraszamy do obejrzenia całego cyklu „O żywności od A do Z”, aby dowiedzieć się więcej o mądrym zarządzaniu zasobami.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

Wyobraź sobie jogurt, który o północy, niczym w „antybajce” Disneya, za dotknięciem czarodziejskiej różdżki zmienia się z pełnowartościowego produktu w odpad. Dlaczego system sprawia, że jedzenie, które mogłoby nakarmić głodnych, nagle staje się prawnym problemem?

W trzecim odcinku podcastu rozmawiamy z Błażejem Krasoniem – wiceprezesem zarządu Federacji Polskich Banków Żywności i ekspertem z ponad 20-letnim doświadczeniem. Analizujemy luki w polskim prawie i sprawdzamy, dlaczego ustawa, która miała pomagać, wciąż wymaga pilnych poprawek.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Magiczna godzina 24:00: Poznaj paradoks prawny, przez który żywność wycofana ze sprzedaży przestaje być uznawana za „marnowaną” w momencie, gdy staje się odpadem. Dlaczego definicje w ustawie są tak kluczowe dla ratowania jedzenia?
🔸 Ustawa jako „prototyp”: Dlaczego prawo z 2019 roku, choć szczytne w założeniach, zawiera błędy, które utrudniają pomoc? Omawiamy postulaty nowelizacji, na którą sektor społeczny czeka od lat.
🔸 Priorytetyzacja, czyli człowiek pierwszy: Dowiedz się, na czym polega model francuski i dlaczego w Polsce musimy prawnie zagwarantować, że żywność w pierwszej kolejności trafia do ludzi, a nie do biogazowni czy na pasze.
🔸 Gdzie znika żywność? Analizujemy statystyki: handel odpowiada za ok. 7% marnowania, ale to u producentów marnuje się ponad dwa razy więcej. Dlaczego tak ważne jest rozszerzenie ustawy o kolejne ogniwa łańcucha?
🔸 Paradoks pustych palet: Dlaczego mimo rosnącej liczby współpracujących sklepów, ilość żywności trafiającej do Banków Żywności na pojedynczą placówkę… spada?
🔸 Przedsiębiorco, nie lękaj się! Obalamy mity podatkowe. Przekazanie żywności to darowizna zwolniona z VAT, która jest bezpieczna, etyczna i ekonomicznie uzasadniona.

Marnowanie żywności to nie tylko liczby i tony – to utracona szansa na pomoc 2 milionom osób żyjących w Polsce w skrajnym ubóstwie. Posłuchaj, jak zmiana jednego zapisu w ustawie może realnie przełożyć się na tysiące posiłków dla potrzebujących.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

8 kwietnia przedstawiciele Banków Żywności wzięli udział w spotkaniu zespołu konsultacyjnego w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, poświęconym kierunkom zmian legislacyjnych w obszarze przeciwdziałania marnowaniu żywności. Spotkanie stanowi ważny krok w powrocie tego tematu do agendy działań administracji publicznej oraz zapowiedź dalszych prac nad usprawnieniem obowiązujących rozwiązań.

W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele administracji, instytucji oraz różnych sektorów gospodarki. Obecność Banków Żywności w tym gronie ma szczególne znaczenie. To organizacja od lat zaangażowana w ratowanie żywności i wsparcie osób potrzebujących, która wnosi do debaty praktyczne doświadczenie oraz znajomość realnych wyzwań funkcjonowania systemu.

Podczas spotkania Banki Żywności przestawiły kluczowe postulaty dotyczące kierunków zmian w przepisach. Wśród najważniejszych znalazły się:

• potrzeba doprecyzowania definicji marnowania żywności oraz wprowadzenia jasnych zasad jej przekazywania,
• rozszerzenie zakresu ustawy w sposób proporcjonalny i zgodny ze standardami Unii Europejskiej,
• objęcie regulacjami również dużych producentów żywności – zgodnie z praktykami stosowanymi w wielu krajach europejskich,
• wykorzystanie potencjału gospodarstw domowych poprzez szeroko zakrojoną edukację społeczną, w tym w zakresie rozróżniania terminów przydatności do spożycia,
• wprowadzenie hierarchii postępowania z żywnością oraz mechanizmów zachęcających do jej przekazywania,
• dostosowanie przepisów krajowych do regulacji unijnych, w szczególności w obszarze umożliwienia przekazywania produktów po dacie minimalnej trwałości.

Spotkanie było początkiem dalszych prac nad rozwiązaniami, które pozwolą skuteczniej ograniczać skalę marnowania żywności w Polsce. Jednocześnie Banki Żywności podkreślają, że w kolejnych etapach procesu legislacyjnego niezwykle istotne jest silne i wyraźne uwzględnienie głosu organizacji społecznych. To pracownicy tych organizacji na co dzień mierzą się ze skutkami marnowania żywności i posiadają unikalną wiedzę na temat funkcjonowania systemu pomocy żywnościowej.

Czy w kraju, który buduje elektrownie atomowe i wysyła ludzi w kosmos, problem głodu może wciąż istnieć? Choć polska gospodarka dynamicznie się rozwija, w cieniu statystyk o wzroście PKB kryje się obraz ubóstwa, które dotyka miliony osób.

W drugim odcinku podcastu rozmawiamy z dr Martą Czapnik-Jurak – badaczką związaną z Federacją Polskich Banków Żywności oraz Uniwersytetem Warszawskim. Sprawdzamy, dlaczego we współczesnej Polsce praca na pełen etat nie zawsze chroni przed niedostatkiem i jakie bariery sprawiają, że pomoc nie zawsze dociera tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Ubóstwo ma wiele twarzy: W Polsce blisko 2 miliony osób żyje w skrajnym ubóstwie, a 5 milionów doświadcza ubóstwa relatywnego. Poznaj grupy najbardziej zagrożone – od seniorów z „emeryturami głodowymi” po rodziny samodzielnie wychowujące dzieci.
🔸 Głód a niedożywienie jakościowe: Dlaczego można mieć pełny brzuch, a jednocześnie chorować z niedożywienia? Wyjaśniamy paradoks, w którym brak środków na pełnowartościową żywność prowadzi do otyłości przy jednoczesnym niedożywieniu organizmu.
🔸 Kim są „pracujący biedni”? Obalamy mit, że zatrudnienie zawsze gwarantuje bezpieczeństwo. Rosnące koszty życia i najmu sprawiają, że nawet osoby pracujące w pełnym wymiarze godzin mogą mieć trudność z zachowaniem „samodzielności żywnościowej”.
🔸 Pułapka 5 godzin: Dowiedz się, dlaczego dla osób w kryzysie bezdomności zdobycie posiłku to często „etat” zajmujący 5 godzin dziennie, co skutecznie uniemożliwia podjęcie pracy i wyjście z systemu pomocy.
🔸 Bariery w pomaganiu: Wstyd, biurokracja i „białe plamy” transportowe. Analizujemy, dlaczego mieszkańcy mniejszych miejscowości często rezygnują z pomocy, bo koszt dojazdu po paczkę żywnościową przewyższa jej wartość.
🔸 Logistyka ratowania żywności: Jak działa system Banków Żywności? Poznaj kulisy pracy 31 banków w Polsce, które pełnią rolę hubów logistycznych, łącząc unijne programy wsparcia z odzyskiwaniem dobrych produktów ze sklepów i od producentów.

Współczesne ubóstwo to nie tylko brak jedzenia, to także wykluczenie, lęk i ogromne wyzwanie logistyczne. Posłuchaj, jak skomplikowana jest droga do zapewnienia każdemu godnego posiłku i dlaczego system pomocy musi być tak zróżnicowany, jak potrzeby ludzi, którym służy.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

Czy Polska to kraj, w którym szanuje się każdą kruszynę chleba? Choć kulturowo i religijnie jesteśmy silnie zakorzenieni w tradycji poszanowania żywności, statystyki pokazują zupełnie inny obraz naszej rzeczywistości.

W pierwszym odcinku podcastu „O żywności od A do Z”, rozmawiamy z Beatą Ciepłą – prezes zarządu Federacji Polskich Banków Żywności. Analizujemy drogę żywności „od pola do stołu” i szukamy odpowiedzi na pytanie, dlaczego w Polsce rocznie marnuje się aż 5 milionów ton jedzenia.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Kto marnuje najwięcej? Obalamy mit, że to supermarkety są głównym winowajcą. Aż 60% wyrzucanej żywności (blisko 3 mln ton) pochodzi z naszych gospodarstw domowych.
🔸 „Należy spożyć do” a „Najlepiej spożyć przed” – dlaczego ponad połowa Polaków nie rozróżnia tych terminów i jak ta niewiedza przyczynia się do marnowania bezpiecznych produktów.
🔸 Ekologiczny i społeczny koszt wyrzucania jedzenia. Dowiedz się, dlaczego marnując kanapkę, marnujesz też tysiące litrów wody i energię, jednocześnie ignorując potrzeby 2 milionów osób żyjących w Polsce w skrajnym ubóstwie.
🔸 Jak działają Banki Żywności? Poznaj kulisy pracy 31 banków w Polsce, które każdego roku ratują dziesiątki tysięcy ton żywności, docierając z pomocą do miliona potrzebujących.
🔸 Innowacje w pomaganiu: Czym są sklepy społeczne i jak uczą one osoby w trudnej sytuacji zarządzać budżetem oraz wybierać zdrowe produkty.

Marnowanie żywności to problem wielowymiarowy: ekonomiczny, ekologiczny i etyczny. Posłuchaj, jak małe zmiany w naszych codziennych nawykach mogą realnie wpłynąć na stan naszej planety i portfela.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.