Wyobraź sobie jogurt, który o północy, niczym w „antybajce” Disneya, za dotknięciem czarodziejskiej różdżki zmienia się z pełnowartościowego produktu w odpad. Dlaczego system sprawia, że jedzenie, które mogłoby nakarmić głodnych, nagle staje się prawnym problemem?

W trzecim odcinku podcastu rozmawiamy z Błażejem Krasoniem – wiceprezesem zarządu Federacji Polskich Banków Żywności i ekspertem z ponad 20-letnim doświadczeniem. Analizujemy luki w polskim prawie i sprawdzamy, dlaczego ustawa, która miała pomagać, wciąż wymaga pilnych poprawek.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Magiczna godzina 24:00: Poznaj paradoks prawny, przez który żywność wycofana ze sprzedaży przestaje być uznawana za „marnowaną” w momencie, gdy staje się odpadem. Dlaczego definicje w ustawie są tak kluczowe dla ratowania jedzenia?
🔸 Ustawa jako „prototyp”: Dlaczego prawo z 2019 roku, choć szczytne w założeniach, zawiera błędy, które utrudniają pomoc? Omawiamy postulaty nowelizacji, na którą sektor społeczny czeka od lat.
🔸 Priorytetyzacja, czyli człowiek pierwszy: Dowiedz się, na czym polega model francuski i dlaczego w Polsce musimy prawnie zagwarantować, że żywność w pierwszej kolejności trafia do ludzi, a nie do biogazowni czy na pasze.
🔸 Gdzie znika żywność? Analizujemy statystyki: handel odpowiada za ok. 7% marnowania, ale to u producentów marnuje się ponad dwa razy więcej. Dlaczego tak ważne jest rozszerzenie ustawy o kolejne ogniwa łańcucha?
🔸 Paradoks pustych palet: Dlaczego mimo rosnącej liczby współpracujących sklepów, ilość żywności trafiającej do Banków Żywności na pojedynczą placówkę… spada?
🔸 Przedsiębiorco, nie lękaj się! Obalamy mity podatkowe. Przekazanie żywności to darowizna zwolniona z VAT, która jest bezpieczna, etyczna i ekonomicznie uzasadniona.

Marnowanie żywności to nie tylko liczby i tony – to utracona szansa na pomoc 2 milionom osób żyjących w Polsce w skrajnym ubóstwie. Posłuchaj, jak zmiana jednego zapisu w ustawie może realnie przełożyć się na tysiące posiłków dla potrzebujących.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

8 kwietnia przedstawiciele Banków Żywności wzięli udział w spotkaniu zespołu konsultacyjnego w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, poświęconym kierunkom zmian legislacyjnych w obszarze przeciwdziałania marnowaniu żywności. Spotkanie stanowi ważny krok w powrocie tego tematu do agendy działań administracji publicznej oraz zapowiedź dalszych prac nad usprawnieniem obowiązujących rozwiązań.

W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele administracji, instytucji oraz różnych sektorów gospodarki. Obecność Banków Żywności w tym gronie ma szczególne znaczenie. To organizacja od lat zaangażowana w ratowanie żywności i wsparcie osób potrzebujących, która wnosi do debaty praktyczne doświadczenie oraz znajomość realnych wyzwań funkcjonowania systemu.

Podczas spotkania Banki Żywności przestawiły kluczowe postulaty dotyczące kierunków zmian w przepisach. Wśród najważniejszych znalazły się:

• potrzeba doprecyzowania definicji marnowania żywności oraz wprowadzenia jasnych zasad jej przekazywania,
• rozszerzenie zakresu ustawy w sposób proporcjonalny i zgodny ze standardami Unii Europejskiej,
• objęcie regulacjami również dużych producentów żywności – zgodnie z praktykami stosowanymi w wielu krajach europejskich,
• wykorzystanie potencjału gospodarstw domowych poprzez szeroko zakrojoną edukację społeczną, w tym w zakresie rozróżniania terminów przydatności do spożycia,
• wprowadzenie hierarchii postępowania z żywnością oraz mechanizmów zachęcających do jej przekazywania,
• dostosowanie przepisów krajowych do regulacji unijnych, w szczególności w obszarze umożliwienia przekazywania produktów po dacie minimalnej trwałości.

Spotkanie było początkiem dalszych prac nad rozwiązaniami, które pozwolą skuteczniej ograniczać skalę marnowania żywności w Polsce. Jednocześnie Banki Żywności podkreślają, że w kolejnych etapach procesu legislacyjnego niezwykle istotne jest silne i wyraźne uwzględnienie głosu organizacji społecznych. To pracownicy tych organizacji na co dzień mierzą się ze skutkami marnowania żywności i posiadają unikalną wiedzę na temat funkcjonowania systemu pomocy żywnościowej.

Czy w kraju, który buduje elektrownie atomowe i wysyła ludzi w kosmos, problem głodu może wciąż istnieć? Choć polska gospodarka dynamicznie się rozwija, w cieniu statystyk o wzroście PKB kryje się obraz ubóstwa, które dotyka miliony osób.

W drugim odcinku podcastu rozmawiamy z dr Martą Czapnik-Jurak – badaczką związaną z Federacją Polskich Banków Żywności oraz Uniwersytetem Warszawskim. Sprawdzamy, dlaczego we współczesnej Polsce praca na pełen etat nie zawsze chroni przed niedostatkiem i jakie bariery sprawiają, że pomoc nie zawsze dociera tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Ubóstwo ma wiele twarzy: W Polsce blisko 2 miliony osób żyje w skrajnym ubóstwie, a 5 milionów doświadcza ubóstwa relatywnego. Poznaj grupy najbardziej zagrożone – od seniorów z „emeryturami głodowymi” po rodziny samodzielnie wychowujące dzieci.
🔸 Głód a niedożywienie jakościowe: Dlaczego można mieć pełny brzuch, a jednocześnie chorować z niedożywienia? Wyjaśniamy paradoks, w którym brak środków na pełnowartościową żywność prowadzi do otyłości przy jednoczesnym niedożywieniu organizmu.
🔸 Kim są „pracujący biedni”? Obalamy mit, że zatrudnienie zawsze gwarantuje bezpieczeństwo. Rosnące koszty życia i najmu sprawiają, że nawet osoby pracujące w pełnym wymiarze godzin mogą mieć trudność z zachowaniem „samodzielności żywnościowej”.
🔸 Pułapka 5 godzin: Dowiedz się, dlaczego dla osób w kryzysie bezdomności zdobycie posiłku to często „etat” zajmujący 5 godzin dziennie, co skutecznie uniemożliwia podjęcie pracy i wyjście z systemu pomocy.
🔸 Bariery w pomaganiu: Wstyd, biurokracja i „białe plamy” transportowe. Analizujemy, dlaczego mieszkańcy mniejszych miejscowości często rezygnują z pomocy, bo koszt dojazdu po paczkę żywnościową przewyższa jej wartość.
🔸 Logistyka ratowania żywności: Jak działa system Banków Żywności? Poznaj kulisy pracy 31 banków w Polsce, które pełnią rolę hubów logistycznych, łącząc unijne programy wsparcia z odzyskiwaniem dobrych produktów ze sklepów i od producentów.

Współczesne ubóstwo to nie tylko brak jedzenia, to także wykluczenie, lęk i ogromne wyzwanie logistyczne. Posłuchaj, jak skomplikowana jest droga do zapewnienia każdemu godnego posiłku i dlaczego system pomocy musi być tak zróżnicowany, jak potrzeby ludzi, którym służy.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

Czy Polska to kraj, w którym szanuje się każdą kruszynę chleba? Choć kulturowo i religijnie jesteśmy silnie zakorzenieni w tradycji poszanowania żywności, statystyki pokazują zupełnie inny obraz naszej rzeczywistości.

W pierwszym odcinku podcastu „O żywności od A do Z”, rozmawiamy z Beatą Ciepłą – prezes zarządu Federacji Polskich Banków Żywności. Analizujemy drogę żywności „od pola do stołu” i szukamy odpowiedzi na pytanie, dlaczego w Polsce rocznie marnuje się aż 5 milionów ton jedzenia.

W tym odcinku dowiesz się:
🔸 Kto marnuje najwięcej? Obalamy mit, że to supermarkety są głównym winowajcą. Aż 60% wyrzucanej żywności (blisko 3 mln ton) pochodzi z naszych gospodarstw domowych.
🔸 „Należy spożyć do” a „Najlepiej spożyć przed” – dlaczego ponad połowa Polaków nie rozróżnia tych terminów i jak ta niewiedza przyczynia się do marnowania bezpiecznych produktów.
🔸 Ekologiczny i społeczny koszt wyrzucania jedzenia. Dowiedz się, dlaczego marnując kanapkę, marnujesz też tysiące litrów wody i energię, jednocześnie ignorując potrzeby 2 milionów osób żyjących w Polsce w skrajnym ubóstwie.
🔸 Jak działają Banki Żywności? Poznaj kulisy pracy 31 banków w Polsce, które każdego roku ratują dziesiątki tysięcy ton żywności, docierając z pomocą do miliona potrzebujących.
🔸 Innowacje w pomaganiu: Czym są sklepy społeczne i jak uczą one osoby w trudnej sytuacji zarządzać budżetem oraz wybierać zdrowe produkty.

Marnowanie żywności to problem wielowymiarowy: ekonomiczny, ekologiczny i etyczny. Posłuchaj, jak małe zmiany w naszych codziennych nawykach mogą realnie wpłynąć na stan naszej planety i portfela.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.

Projekt realizowany przez Federacja Polskich Banków Żywności w ramach programu Erasmus+ (KA122-ADU) przyczynił się do wzmocnienia kompetencji kadry edukacyjnej oraz podniesienia jakości działań prowadzonych w 31 Bankach Żywności w Polsce. 

W ramach projektu zrealizowano 25 mobilności: szkolenia, obserwacje pracy (job shadowing) oraz mobilność grupową. Łącznie w działaniach uczestniczyło 23 trenerów oraz 7 dorosłych uczących się o mniejszych szansach. Tematyka kursów obejmowała m.in. pracę z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym, metody outdoorowe, storytelling w pracy trenera, metody edukacji osób starszych oraz edukację ekologiczną. Uczestnicy rozwinęli kompetencje metodyczne, językowe i międzykulturowe, a także umiejętności w zakresie włączenia społecznego i pracy z różnorodnymi grupami odbiorców. 

Efektem projektu było wdrożenie nowych metod i narzędzi pracy, opracowanie „narzędziownika” z ćwiczeniami i scenariuszami warsztatów oraz wzmocnienie współpracy międzynarodowej poprzez nawiązanie kontaktów z europejskimi Bankami Żywności. Mobilność grupowa umożliwiła osobom korzystającym z pomocy żywnościowej zdobycie doświadczenia edukacyjnego za granicą, wzmacniając ich kompetencje społeczne i poczucie sprawczości.